Terugblik NAZL-symposium: samen bouwen aan weerbare acute zorg in onzekere tijden

Hoe blijf je als acute zorgketen overeind als de druk toeneemt, de omstandigheden veranderen en niemand het volledige overzicht heeft? Die vraag stond centraal tijdens het NAZL-symposium ‘Het is een kwestie van…’ op 30 maart in Roermond. Zorgprofessionals, bestuurders, beleidsmakers en ketenpartners uit heel Limburg kwamen samen voor een dag vol inspiratie, confrontatie en reflectie op samenwerking, leiderschap en weerbaarheid in de acute zorg.

De rode draad van de dag was helder: in een complexe en steeds veranderende werkelijkheid redt niemand het alleen. Weerbare acute zorg vraagt om eigenaarschap, onderling vertrouwen, scherpe keuzes en de bereidheid om echt samen te handelen.

Verbindende rode draad: scherp, luchtig en confronterend

Dagvoorzitter Sabine Uitslag wist de verschillende onderdelen van het programma op een energieke en verbindende manier aan elkaar te rijgen. Met scherpe vragen, humor en gevoel voor dynamiek hield zij de zaal betrokken en zorgde zij ervoor dat inzichten werden gedeeld en er werd gespiegeld naar de dagelijkse praktijk.

Tussen de inhoudelijke bijdragen door brachten De WaardenLaders lucht en relativering. Met muzikale intermezzo’s en herkenbare situaties uit de zorgpraktijk wisten zij de zaal regelmatig aan het lachen te krijgen en tegelijkertijd een scherpe ondertoon te raken. Juist die combinatie van humor en herkenning zorgde voor reflectie op gedrag, systemen en samenwerking.

Leiderschap onder druk: “Hold the Line”

Keynote spreker Mandy Heeren nam de zaal mee naar Zuid-Libanon, waar zij als militair werkte in een omgeving waarin onzekerheid en dreiging dagelijkse realiteit waren. Daar leerde zij dat wachten op volledige informatie geen optie is. Zoals zij het zelf verwoordde: “je leeft je leven in het echt, niet in gedachten”. In situaties waarin het overzicht ontbreekt, draait leiderschap niet om zeker weten, maar om handelen met wat er op dat moment beschikbaar is. Dat vraagt om vertrouwen in jezelf én in elkaar.

Haar boodschap ‘Hold the Line’ vormde een belangrijk anker voor de rest van de dag: ieder heeft een rol in het systeem en moet die rol ook daadwerkelijk pakken. In een keten waarin organisaties afhankelijk van elkaar zijn, heeft het handelen van één partij direct impact op de rest.

Samenwerking begint bij gedrag

Gedragsbioloog Patrick van Veen benaderde samenwerking vanuit de biologie en legde daarmee een andere laag bloot. Volgens hem zijn mensen van nature geneigd om energie te besparen en terug te vallen op routines. Dat maakt veranderen en samenwerken ingewikkelder dan we vaak denken.

Patrick maakte het scherp: samenwerken begint niet bij structuren of convenanten, maar bij gedrag. Vertrouwen gaat volgens hem niet over perfectie, maar over voorspelbaarheid: weten wat je aan elkaar hebt. Zoals hij treffend stelde: “Je kunt iemand 100% vertrouwen die nooit afspraken nakomt, zolang hij maar nooit afspraken nakomt”. Daarmee bracht hij een belangrijke nuance in het gesprek: effectieve samenwerking vraagt vooral om inzicht in hoe mensen zich daadwerkelijk gedragen. Vertrouwen, voorspelbaarheid, onderlinge verbinding en het durven aanspreken van elkaar zijn minstens zo bepalend als afspraken op papier.

Ervaren in plaats van praten over crisis

In de interactieve parallelle sessie van Dominique Grosjean werd de theorie abrupt werkelijkheid. Een ogenschijnlijk rustige setting veranderde in een chaotisch crisisscenario waarin deelnemers direct moesten handelen.

Deelnemers ervaarden hoe stress, tijdsdruk en onduidelijkheid invloed hebben op gedrag en samenwerking. Wie neemt de leiding? Wie wacht af? En hoe ga je om met onzekerheid? Door deze ervaring werd voelbaar wat in de acute zorg dagelijks speelt: plannen zijn belangrijk, maar gedrag onder druk maakt het verschil.

Data en AI: kansen én realiteit

In zijn parallelle sessie over AI liet Jordy Rijksen (Brightlands) zien dat technologie in de zorg grote mogelijkheden biedt, bijvoorbeeld in capaciteitsplanning en diagnostiek. Tegelijkertijd maakte hij duidelijk dat technologie op zichzelf geen oplossing is. De kern zit in de toepassing. Jordy: “We denken vaak dat AI de oplossing is, maar dat is niet zo”. Veel innovaties stranden niet omdat ze niet werken, maar omdat processen, systemen en samenwerking niet meebewegen. Daarmee verschoof de aandacht van de technologie zelf naar de organisatie eromheen: niet wat er technisch mogelijk is staat centraal, maar wat er nodig is om het in de praktijk te laten werken.

Samenwerken onder druk: Data Diplomacy

Tijdens de parallelle sessie Data Diplomacy, verzorgd door Roel van Reij met hulp van andere NAZL-collega’s, stond de combinatie van data en samenwerking centraal. In een interactief spel werkten deelnemers aan een probleemscenario door gezamenlijk een dataset op te stellen die inzicht moest geven in de situatie. Deelnemers namen de rol aan van bestuurder van een fictieve zorgorganisatie, met eigen belangen en prioriteiten. Tegelijkertijd moesten zij onder tijdsdruk tot consensus komen.

De oefening maakte zichtbaar hoe verschillend groepen hiermee omgingen. In sommige groepen ontstonden felle discussies en bleef de dataset beperkt door tijdgebrek, terwijl andere groepen juist efficiënt samenwerkten maar weinig ruimte lieten voor dialoog. Gaandeweg was een duidelijke leercurve zichtbaar: groepen gingen bewuster samenwerken en maakten scherpere keuzes.

De sessie liet daarmee zien hoe complex samenwerking in netwerken is: het vraagt om balanceren tussen snelheid, inhoud en verschillende belangen. Juist dat maakte de oefening herkenbaar voor de dagelijkse praktijk van de acute zorg.

Van reflectie naar beweging

Gedurende de plenaire afsluitende sessie bracht Jaap de Bruijn (Common Eye) de inzichten van de dag samen. Met behulp van interactieve vragen werd zichtbaar hoe deelnemers de samenwerking in de regio ervaren: als noodzakelijk, soms energiek, maar ook nog niet als één geheel. Zijn boodschap was duidelijk: samenwerking vraagt om meer dan overleg en plannen. Het vraagt om eigenaarschap, overzicht, onderling leren en, misschien wel het belangrijkste, de stap naar daadwerkelijk handelen.

Tijdens het gesprek in de zaal werd dat verder verdiept. De urgentie werd breed gevoeld, maar tegelijkertijd klonk ook frustratie over de traagheid van processen en de hoeveelheid overleg die nodig is om stappen te zetten. Een van de deelnemers verwoordde dit heel treffend: “de plannen liggen er, maar het duurt te lang voordat er daadwerkelijk iets gebeurt”.

Tegelijkertijd werd ook zichtbaar dat er vooruitgang is. Mensen weten elkaar beter te vinden en de wil om samen te werken is er. De uitdaging ligt nu vooral in het omzetten van die wil naar concrete actie.

Een dag die aanzette tot actie

Het symposium bracht meer dan alleen inspiratie. Door de combinatie van inhoud, ervaring, humor en reflectie ontstond een dag die deelnemers aan het denken zette én aanzette tot beweging.

Weerbare acute zorg ontstaat niet door plannen alleen. Het vraagt om mensen die hun rol pakken, elkaar opzoeken en bereid zijn om samen stappen te zetten. Ook wanneer het ingewikkeld is.

Of, zoals op verschillende manieren gedurende de dag duidelijk werd: ‘het is uiteindelijk een kwestie van doen’.