Superbugs – van krabben tot crises: lessen uit het 8e MINC-LINK symposium

“Dit is eigenlijk de enige nascholing die echt door alle muren heen gaat.”

Met die woorden opende de dagvoorzitter Prof. Jochen Cals (huisarts en hoogleraar huisartsengeneeskunde, Universiteit Maastricht) het 8e MINC-LINK symposium, dat op dinsdag 3 februari 2026 plaatsvond in de Lumière in Maastricht. In de filmzaal, en met een groot online publiek, kwamen zorgprofessionals uit uiteenlopende disciplines samen rond het thema ‘Superbugs – van krabben tot crises’.

Het symposium werd georganiseerd door het IP & AMR Zorgnetwerk Limburg en het Maastricht Infection Center (MINC) en bracht klinische praktijk, wetenschap en publieke gezondheid nadrukkelijk bij elkaar. 

Gonorroe als superbug: hoe ‘blind’ mag behandelen zijn?

De eerste spreker van de avond, Dieuwertje Horsten (arts seksuele gezondheid bij de GGD Brabant-Zuidoost en promovendus), nam het publiek mee in haar onderzoek naar presumptieve (blinde) behandeling van gonorroe. “De laatste effectieve behandeloptie die we hebben voor gonorroe, is ceftriaxon. En die staat onder druk,” stelde Horsten. Aan de hand van een grote retrospectieve cohortstudie liet zij zien dat presumptieve behandeling gemiddeld in 70% van de gevallen accuraat was. Horsten nuanceerde: “We zien dat zorgverleners bij klachten goed inschatten wanneer blinde behandeling zinvol is. Maar bij partnernotificaties is die accuraatheid duidelijk lager; mogelijk door de windowfase, maar waarschijnlijk ook door onzekerheid in de indicatie.”

De oproep was helder: zorgvuldige individuele afweging én systeemoplossingen, zoals snellere diagnostiek, zijn nodig om verdere resistentie te voorkomen.

“Toen dacht ik: alles wat jeukt is schurft”

De tweede presentatie draaide om scabiës, een aandoening die steeds vaker wordt gezien en grote impact heeft op patiënten en hun omgeving.

Dermatoloog Janneke Kessels (Zuyderland Medisch Centrum) herkende de trend uit de praktijk:

“Toen ik begon, zag ik nauwelijks schurft. Na COVID dacht ik op een gegeven moment: bij alles wat jeukt moet ik aan scabiës denken.”

Samen met Elleke Leclercq, verpleegkundige infectieziektebestrijding bij GGD Zuid-Limburg, liet Kessels zien hoe complex de diagnostiek kan zijn. “Je ziet vaak geen primaire huidafwijkingen, alleen krabsporen. Dan moet je echt goed kijken en zelfs durven twijfelen aan je eerste diagnose.”

Een bijzonder persoonlijk inkijkje kwam uit de praktijk van huisbezoeken bij therapiefalen.

“Mensen zijn vaak radeloos,” vertelde Leclercq. “Ze zeggen: we hebben echt álles gedaan. En dan blijkt het soms te zitten in iets kleins; een stoffen telefoonhoesje, pantoffels of een huisdier dat elke avond wordt geknuffeld.”

Het vernieuwde, uitgebreide stappenplan voor scabiësbehandeling is gebaseerd op precies dit soort ervaringen. “We hebben het samen met patiënten opgebouwd, vraag voor vraag. En dan zie je dat mensen weer grip krijgen.”

Van casus naar crisis: “Dit begint bij signaleren”

In het afsluitende interactieve deel van de avond namen Casper den Heijer (arts infectieziektebestrijding en epidemioloog, GGD Zuid-Limburg) en Astrid Oude Lashof de zaal mee in een fictieve, maar realistische casus: een patiënt met koorts na terugkeer uit Oeganda. Al snel werd duidelijk hoe een ogenschijnlijk individuele presentatie kan uitgroeien tot een veel grotere zorgvraag. “Dit soort situaties vraagt om

alertheid vanaf de eerste triage,” klonk het. “Signaleren, isoleren en meteen samenwerken: daar begint infectiepreventie.”

Centraal in de casus stond het Marburgvirus: zeldzaam, ernstig en potentieel zeer besmettelijk. De combinatie van koorts, braken en een mogelijke blootstelling in een vleermuizengrot dwong de zaal om mee te denken: wat als dit geen ‘gewone’ importinfectie is? De discussie maakte voelbaar hoe dun de scheidslijn kan zijn tussen een individuele patiënt en een regionale crisis.

“Dit zijn precies de situaties waarin alles samenkomt,” benadrukte Den Heijer. “Reisgeschiedenis, klinische alertheid, infectiepreventie en snelle afstemming tussen huisarts, ziekenhuis en GGD.” Ook Oude Lashof benadrukte het belang van vroeg handelen: “Bij dit soort verdenkingen is het niet erg om te vroeg aan iets zeldzaams te denken. Te laat denken is het echte risico.”

De casus liet zien dat paraatheid niet begint bij gespecialiseerde afdelingen, maar al bij de eerste beoordeling. Een scherpe vraag, een alert oog of een tijdig telefoontje kan het verschil maken. Daarmee vormde Marburg een confronterende, maar realistische afsluiting van het symposium: superbugs zijn niet altijd resistent. Soms zijn ze vooral onverwacht.

Samen tegen superbugs

Het symposium maakte duidelijk dat superbugs niet één gezicht hebben. Ze variëren van een resistente soa tot een schurftmijt of een zeldzaam, ernstig virus dat via internationale reisbewegingen onze regio kan bereiken. Wat ze gemeen hebben, is de noodzaak tot samenwerking, alertheid en voorbereiding.

Of, zoals Astrid Oude Lashof en Casper den Heijer het samenvatten:

“Je kunt dit niet alleen. Niet als huisarts, niet als ziekenhuis en niet als GGD. Alleen samen houden we grip.”

Samen sterk in Limburg

Het 8e MINC-LINK symposium onderstreepte het belang van regionale samenwerking bij infectiepreventie en antimicrobiële resistentie. Juist op het snijvlak van eerste lijn, ziekenhuiszorg, langdurige zorg en publieke gezondheid ontstaan de uitdagingen én de oplossingen.

Het IP & AMR Zorgnetwerk Limburg speelt hierin een verbindende rol. Het netwerk ondersteunt zorgprofessionals met scholing, kennisdeling en projectcoördinatie en faciliteert samenwerking tussen zorginstellingen, GGD’en en andere ketenpartners in de regio. Door signalen uit de praktijk te verbinden aan beleid en wetenschap draagt het netwerk bij aan betere infectiepreventie en het verantwoord gebruik van antimicrobiële middelen.

Symposia zoals MINC-LINK vormen daarbij een belangrijk platform: “Hier komen ervaringen uit de praktijk, actuele wetenschap en regionale samenwerking samen,” aldus de organisatie. “Dat is essentieel om superbugs gezamenlijk het hoofd te bieden. Nu en in de toekomst.”